Szympans Ayumu: czy szympans naprawdę ma lepszą pamięć niż człowiek?
Na ekranie pojawia się pięć cyfr w przypadkowych miejscach. Po 0,21 sekundy zamieniają się w białe kwadraty. Twoje zadanie: dotknąć kwadratów po kolei, od najmniejszej cyfry do największej. Szympans Ayumu robił to dobrze w prawie 80% prób. Studenci uniwersytetu w około 40%.
To jedno z moich ulubionych badań, dlatego zrobiłem z niego eksperyment w Laboratorium. Ale zanim ogłosimy, że szympansy mają lepszą pamięć od nas, warto zobaczyć, co tu się dokładnie stało.
Kim jest Ayumu
Ayumu urodził się w 2000 roku w Instytucie Badań nad Naczelnymi Uniwersytetu w Kioto. Jego matka, Ai, przez lata uczyła się tam cyfr i liczenia na ekranie dotykowym. Ayumu dorastał przy tych ekranach i uczył się razem z nią.
W 2007 roku Sana Inoue i Tetsuro Matsuzawa opisali wyniki Ayumu i innych szympansów z instytutu w czasopiśmie Current Biology. Porównali je z wynikami studentów, którzy robili to samo zadanie.
Co dokładnie zmierzyli
Szympansy i studenci widzieli pięć cyfr od 1 do 9. Cyfry były widoczne przez określony czas, a potem zakrywały je białe kwadraty. Trzeba było zapamiętać, która cyfra była gdzie, i dotknąć kwadratów we właściwej kolejności.
Przy dłuższym czasie studenci radzili sobie dobrze. Różnica wyszła przy najkrótszym, 210 milisekundach. To za mało, żeby przejść wzrokiem po cyfrach jedna po drugiej. Trzeba złapać cały obraz naraz. Ayumu zrobił to dobrze w prawie 80% prób, studenci w około 40%.
Czego to badanie nie pokazało
Że szympansy mają ogólnie lepszą pamięć od ludzi. Chodziło o jedną, bardzo wąską rzecz: zapamiętanie układu kilku cyfr widzianych przez ułamek sekundy.
Ważniejsze jest to, ile kto ćwiczył. Ayumu robił takie zadania od małego i miał za sobą długi trening. Studenci takiego treningu nie mieli. W 2009 roku Alan Silberberg i David Kearns sprawdzili, co się stanie, jak ludzie też poćwiczą. Wyniki ludzi wyraźnie poszły w górę. Czyli przynajmniej część przewagi Ayumu to trening, a nie sam szympansi mózg.
Nie znaczy to, że wynik Ayumu jest mniej imponujący. Złapanie pięciu cyfr w 0,21 sekundy to coś, czego większość z nas od razu nie potrafi. Po prostu porównanie było mniej równe, niż sugerowały nagłówki.
Spróbuj sam
W Laboratorium możesz zrobić to samo zadanie: pięć cyfr, 0,21 sekundy, dziesięć prób. Na końcu widzisz swój wynik obok Ayumu i studentów. Zobacz, gdzie wylądujesz za pierwszym razem. Jeśli chcesz sprawdzić, jak działa trening, wróć za kilka dni i porównaj.
Źródła
- Inoue, S., & Matsuzawa, T. (2007). Working memory of numerals in chimpanzees. Current Biology, 17(23), R1004-R1005.
- Silberberg, A., & Kearns, D. (2009). Memory for the order of briefly presented numerals in humans as a function of practice. Animal Cognition, 12(2), 405-407.